Rozdziały Marka

Informacje dotyczące sprawowania pogrzebu z Trebnika  św. Piotra Mohyły. Trebnik Piotra Mohyły (s. 540) wskazuje na starą i bogobojną praktykę  sprawowania liturgii poprzedzającej pogrzeb, w czasie której ciało zmarłego znajduje się w cerkwi. Praktyka ta jest scharakteryzowana jako wymagana w świątyniach parafialnych. Jeśli pogrzeb przypada na niedzielę lub dzień świąteczny, z wyjątkiem dni tygodnia paschalnego, w czasie liturgii nie należy dodawać elementów ektenii za zmarłych (TRE, s. 540-541). Zamiast ektenii za zmarłych, należy dodać do ektenii żarliwej wezwanie: Jeszcze módlmy się, o darowanie grzechów zmarłemu słudze Bożemu N.  Wezwanie to powinno być umieszczone jako ostatnie z wezwań ektenii.  Oprócz wezwania ektenii żarliwej, wspomnienie zmarłego powinno nastąpić: w trakcie proskomidii oraz w czasie śpiewu zadostojnika , kiedy duchowny wspomina imiona żywych oraz zmarłych.

Pamiętacie swoje szkolne lata? Waszą klasę? Przyjaciół? Nauczycieli? Z pewnością pamiętacie takich pedagogów, którzy w latach Waszej młodości budzili w Was trwogę. Być może byli surowi. Może czasem zdystansowani do Waszych codziennych przeżyć i spraw bieżących. Czasem wydawało się, że żyją tylko i wyłącznie po to, aby spytać nieprzygotowanych, albo zaskoczyć wszystkich kartkówką. Cofnijcie się proszę do tamtych lat.

Prawosławne prawo kościelne. Część I, Chrześcijańska Akademia Teologiczna, Warszawa 1975, s. 145.

W imię Ojca, i Syna, i Świętego Ducha, Gdy Zbawiciel nasz Jezus Chrystus powoływał Swą mistyczną wspólnotę, czyli Świętą, Niepodzielną, Soborową i Apostolską Cerkiew, przywołał nas do jedności, która jest nieprzemijająca, ponadczasowa i ogarniająca wszystkich i wszystko. We wspólnocie z Bogiem niczym jest upływający czas, przemijające kultury i cywilizacje. Nic z wielkich rzeczy, które dzieją się na świecie nie ma wpływu na jakąkolwiek z cech Cerkwi Chrystusowej.

Prawo kanoniczne to regulator ziemskich spraw Cerkwi. Zbiory zasad ukazują wzorzec organizacji eklezjalnej, nawołują do działań opartych na Ewangelii, bronią czystości wiary, zakazują podejmowania niebezpiecznych, szkodliwych lub bezcelowych działań. Stanowią więc pewien kodeks, który wspomaga organizację życia cerkiewnego na poziomie indywidualnym, parafialnym, diecezjalnym i dalej, aż do poziomu relacji Cerkwi prawosławnej z otaczającym ją światem.

W naszych rodzinach, parafiach, czy kręgach bardziej namacalnych bądź wirtualnych przyjaciół, często powraca gorzka konstatacja aktualnej sytuacji i grobowe pytanie: co będzie dalej? W ortodoksyjnych dyskusjach schematycznie powracają stwierdzenia o laicyzacji, zeświecczeniu, odchodzeniu młodych. Z własnego poletka dodam jeszcze problem małżeństw mieszanych, chociaż słowo "problem" nie jest tutaj adekwatny. Nie jest zasadą, że każde małżeństwo mieszane ma problemy w kwestii religijnej, chociaż przyznać trzeba - dobrze nie jest. Ale dzisiaj nie o małżeństwach (może innym razem). Do puli zagadnień problematycznych należy zaliczyć również brak zrozumienia Ewangelii, modlitw, nabożeństw. Widząc dzieci, które idą do świątyni z woli rodziców nie sposób postawić pytania, co będzie, kiedy mama, tato, babcia czy dziadek nie wystarczą, żeby młody człowiek poświęcił niedzielny poranek na wizytę w cerkwi. Co ich tam czeka? Przy niezrozumieniu słów Pisma Świętego i modlitw, możem...

W kalendarzu cerkiewnym możemy odnaleźć szczególne dni modlitwy za zmarłych. To czas wspólnej modlitwy o tych członkach Cerkwi, którzy odeszli do życia wiecznego. Nabożeństwa tych dni są wyjątkowe i nie ograniczają się, jak można byłoby przypuszczać wyłącznie do panichid. Dni modlitwy za zmarłych przypadają w soboty. Cerkiew zna dwie soboty, które określane są jako soboty powszechnej modlitwy za zmarłych (gr. Ψυχοσάββατο , cs. Родительская ). Pierwsza z nich to sobota mięsopustna, która przypada przed Wielkim Postem, druga to sobota przed świętem Pięćdziesiątnicy. Grecka nazwa tych dni w tłumaczeniu na język polski to sobota dusz. Wskazuje na modlitwę za duszę zmarłych. Cerkiewnosłowiańskie określenie – sobota rodzicielska, mówi nie tyle o modlitwie za rodziców, lecz o modlitwie za tych, którzy odeszli już do swoich przodków. Dlaczego Cerkiew przywołuje nas do powszechnej, wspólnotowej, modlitwy za dusze zmarłych właśnie w te dni?